5S
5S یکی از بحث های مدیریتی ژاپنی است . هدف 5S ساماندادن ، نظم و ترتیب ، پاکیزه سازی ، هماهنگ ساختن و ایجاد انضباط در محیط کاری است . 5S عموما یک قسمت و یک جزء کلیدی از مدیریت بصری کارخانه (کارگاه ) (Visual Factory (Workplace) Management (VFM))است . VFM و 5S هر دو قسمتی از تفکر کایزن و بهبود مستمر هستند که خود کایزن نیز جزئی از تفکر ناب (LEAN Thinking)محصوب میشود . اصول کایزن ساده بوده اما بازهم به طورکامل در اغلب کارخانجات پیگیری نمی شوند . هدف اصلی 5S عبارتست از افزایش کارایی و بهره وری و کیفیت .
5S پنج کلمه ژاپنی است که با حرف S شروع می شوند :
پنج اصطلاح مرتبط با هم که در زبان ژاپنی عبارتند از
- سی ری (SEIRI)
مرتبكردن و سايلي كه مورد نياز هستند و آنهايي كه مورد نياز نيستند را جدا کنیم . این کلمه در ژاپنی از دو واژه SEI یعنی قراردادن اشیا نامرتب به صورت مرتب و RI یعنی دلیل و منطق تشکیل شده است و از کنار هم گذاشتن انه این مفهوم حاصل می شود : قراردادن آنچه که نیاز داریم برابر اصول منطقی و معین . امروزه بسیاری از شرکت ها گمان می کنند - سی ری به معنی طبقه بندی اشیا برحسب نیاز یا عدم نیاز به انهاست . اکثر افراد علاقه مندند وسایل کهنه را نگه دارند بر این تضور که هرچه که خواراید روزی به کاراید . بر این اساس وسایلی را که لازم ندارند به جای دور ریختن در جایی انبار میکنند . بعضی سازمانها برای این اشیا روش خوبی دارند این سازمانها در اول ماه روی وسائل برچسب قرمز رنگ می زنند و هنگام استفاده در طول ماه ان را برمی دارند .در پایان ماه اگ ر وسیله ای باشد که برچسب ان برداشته نشده باشد ان وسیله غیرشروری است و باید جدا شود.
- سی تون (SEITON) :
قرار دادن لوازم ضروري را در جاي خودشان .این کلمه نیز از دو جزء تشکیل شده است : Sei , Ton . TON به معنای فوریت و سرعت است . مفهوم این کلمه اینست که ما اشیار را به نحوی مرتب کرده و در جای خود قرار دهیم که در هنگام نیاز به فوریت بتوانیم انها را پیدا کنیم . بهترین روش برای دسترسی به ابزار و اشیائی که همواره مورد نیاز است اینست که در جای معین و مکان مشخص قرار دهیم و در ان جا نیز بسیار منظم چیده شوند به طوری که با یک نگاه و یک زمان معین قابل دسترسی باشند .
هدف از اين كار كاهش حركت كارگران در حين انجام فعاليت ميباشد.
- سی سو (SEISO) :
این اصل بسیار ساده است و به معنای رعایت نظافت و پاکیزگی در همه حال و همه جاست . در بسیاری از شرکت های ژاپنی پنج دقیق اول شروع کار برای این کار اختصاص داده میشود . هر فرد در پنج دقیقه اول کار وظیفه دارد محیط کار و میز خود را تمیز و پاکیزه کند . در بعضی از شرکتهای ژاپنی برای بازدید کنندگانی که در طول بازدید بتوانند اشغالی را روی زمین بیابند جایزه نقدی پرداخت می کنند .
- سی کت سو (SEIKETSO) :
شرح این واژه عبارتست از بهداشت را رعایت کردن و تمیزبودن . مشکلی که وجود دارد این است که تفاوت میان سی سو به معنای پاکیزگی و سی کت سو به معنی بهداشت در چیست .
درک این تفاوت به اسانی ممکن نیست به همین جهت از این کلمه به معنای استاندارد کردن تفسیر شده است یعنی در سازمان روشی به کار گرفته شود که تمیزی و پاکیزگی و به طورکلی سه اصل اول به صورت استاندارد رعایت شود .مثل انتخاب یک رنگ برای یک موضوع و با انتخاب یک کد برای موشوع خاص. هرگاه در سازمان رنگ زرد برای خط کشی روی زمین و کف سالن انتخاب می شود و این رنگ معنای استاندارد خاصی دارد بعنب که سی کت سو رعایت شده است . در تهیه تابلوهای سراسر سازمان اگر رنگ زمینه ابی و رنگ متن زرد باشد و این کار به صورت استاندارد رعایت شود یعنی سیکت سو صورت گرفته است
- شیت سوکه (SHITSUKE) :
معنی ان رعایت احترام و رفتار خوب است. رعایت این اصل موجب می شود کارکنان یک سازمان با یکدیگر رفتار حسنه داشته باشند . رعایت نزاکت و ادب و رفتار خوب در سازمان . بعضی افراد چنین نیستند . محیط با انضباط محیطی است که در ان به حقوق یکدیگر احترام گذارده شود .
